توسعه نامتوازن، بزرگ‌ترین تهدید آینده زنجان است

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان زنجان با هشدار نسبت به تشدید بحران آب، توسعه بی‌ضابطه صنایع، ضعف جدی در مدیریت پسماند شهری و حذف استعلام زیست‌محیطی معادن، تاکید کرد: اگر توسعه استان بدون توجه به ظرفیت آب، خاک و هوا ادامه یابد، زنجان با چالش‌های جدی‌تری مواجه خواهد شد.

به گزارش پایگاه خبری آوای امروز زنجان، رضا موسوی مشکینی در دوره آموزشی و نشست با گروه‌های اجتماعی اولویت‌دار شامل بازاریان، سمن‌ها، ورزشکاران و فعالان محیط‌زیست که به مناسبت روز جهانی زمین و با شعار «انرژی پاک؛ مرهم زخم زمین» برگزار شد، اظهار کرد: امروز محیط‌زیست به یکی از چهار یا پنج اولویت اصلی جوامع تبدیل شده و مطالبات مردمی، قوانین و مسئولیت‌های مرتبط با این حوزه روزبه‌روز در حال افزایش است.

وی افزود: اداره کل حفاظت محیط‌زیست به‌عنوان زیرمجموعه سازمان حفاظت محیط‌زیست، مسئول اجرای قوانین و مقررات زیست‌محیطی است و در استان زنجان نیز علاوه بر چالش‌های عمومی کشور، مسائل خاص و مختص این استان به‌دلیل نوع صنایع مستقر و فعالیت‌های چند دهه گذشته وجود دارد که نیازمند توجه جدی است.

بحران آب؛ اولین قربانی، طبیعت است

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست زنجان با اشاره به اینکه برخی مسائل در نگاه اول شاید ارتباط مستقیمی با محیط‌زیست نداشته باشند، گفت: موضوع مدیریت منابع آبی از همین دست است، اما واقعیت این است که وقتی آب کم می‌شود، اولین قربانی محیط‌زیست و منابع طبیعی هستند.

وی تصریح کرد: شهر باید آب خود را تامین کند، کشاورز نیز به هر شکل ممکن به دنبال تامین آب می‌رود، اما آنچه مظلوم و بی‌پناه می‌ماند طبیعت است؛ منابع طبیعی، پوشش گیاهی، حیات‌وحش و در نهایت خود انسان از این آسیب متأثر می‌شوند.

موسوی مشکینی با اشاره به وضعیت ذخایر آبی زنجان، افزود: بحران آب برای شهر زنجان بسیار نزدیک است. سال گذشته شرایط ذخیره آب کاملاً بحرانی بود و اگرچه امسال وضعیت بهتر شده، اما نوسانات بارندگی و وابستگی به منابع زیرزمینی همچنان نگرانی جدی محسوب می‌شود.

مدیریت پسماند شهری؛ ضعف نهادینه‌شده در شهرداری زنجان

وی با انتقاد صریح از وضعیت مدیریت پسماند در شهرها به‌ویژه شهر زنجان گفت: وضعیت پسماند در شهرها و محل‌های دفن، مطلوب نیست و در بسیاری موارد منجر به شکایت قضایی علیه شهرداران شده است.

او تاکید کرد: شهرداری زنجان در حوزه محیط‌زیست، به‌ویژه مدیریت پسماند، دارای یک بی‌توجهی نهادینه‌شده است. در سایت زباله «مهترم» و سایر بخش‌ها اراده جدی برای اصلاح دیده نمی‌شود.

مدیرکل محیط‌زیست استان افزود: حتی در مورد یکی از واحدهای زیرمجموعه شهرداری، شکایت کیفری مطرح شد که در نهایت موجب شد کارخانه آسفالت شهرداری چند میلیارد تومان برای نصب سیستم کنترل آلودگی هزینه کند.

حذف استعلام محیط‌زیست از معادن؛ زنگ خطر جدی

موسوی مشکینی یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی کشور را حذف استعلام محیط‌زیست در حوزه معادن دانست و گفت: در سال ۱۳۹۲ با اصلاح قانون معادن، استعلام محیط‌زیست برای معادن خارج از مناطق تحت مدیریت حذف شد.

وی افزود: امروز ممکن است برای یک واحد ساده بسته‌بندی دستمال کاغذی از محیط‌زیست استعلام گرفته شود، اما برای معدنی با وسعت صدها هکتار چنین الزامی وجود ندارد و گاهی ما تازه روز بهره‌برداری متوجه فعالیت معدن می‌شویم.

او این مسئله را زنگ خطر جدی برای محیط‌زیست کشور خواند و گفت: تاکنون موردی ندیده‌ام که معدنی به‌صورت واقعی احیا و بازسازی شده باشد.

انتظار ۱۲ ساله برای تصویب دستورالعمل زیست محیطی معادن

وی با اشاره به پیچیدگی‌های ساختاری و فشارهای موجود گفت: در بسیاری موارد لابی‌های قدرتمند مانع تصویب یا اجرای ضوابط زیست‌محیطی می‌شوند.

موسوی مشکینی افزود: حتی دستورالعمل زیست‌محیطی معادن که طبق قانون باید ظرف شش ماه تهیه می‌شد، پس از گذشت بیش از ۱۲ سال هنوز تصویب نشده است.

وی تصریح کرد: برخی جلسات مهم تصمیم‌گیری حتی بدون حضور نماینده سازمان محیط‌زیست برگزار و مصوبات آن ابلاغ می‌شود که نشان‌دهنده عمق چالش در این حوزه است.

۶۰۰ اخطاریه زیست‌محیطی و ۶۶ پرونده قضایی در یک سال

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست زنجان درباره نظارت بر صنایع آلاینده گفت: در سال ۱۴۰۴ حدود ۵۸۶ اخطاریه زیست‌محیطی برای واحدهای مختلف صادر شد و ۶۶ واحد نیز به مراجع قضایی معرفی شدند. همچنین یک واحد صنعتی نیز پلمب شد.

وی افزود: صنایع آلاینده بر اساس ماده ۲۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده شناسایی و معرفی می‌شوند و از نیم تا یک و نیم درصد فروش آن‌ها به‌عنوان عوارض آلایندگی اخذ می‌شود.

او با انتقاد از نحوه تخصیص این منابع گفت: این مبالغ به وزارت کشور و سپس شهرداری‌ها اختصاص می‌یابد، در حالی که بارها تلاش شد بخشی از آن برای رفع آلایندگی واحدها و حمایت از محیط‌زیست هزینه شود، اما این اتفاق نیفتاد.

شهرک روی؛ نمونه بارز توسعه بدون ضابطه

موسوی مشکینی شهرک روی زنجان را نمونه‌ای روشن از توسعه نامتوازن دانست و گفت: اگر مکان‌یابی این شهرک از ابتدا درست انجام می‌شد، بسیاری از نگرانی‌ها و چالش‌های امروز اصلاً شکل نمی‌گرفت.

وی افزود: یک تصمیم اشتباه در گذشته، یک سنگ‌شهر را به شهرک صنعتی تبدیل کرد و امروز همه مدیران استان باید انرژی خود را صرف مدیریت تبعات آن کنند.

او تاکید کرد: در حال حاضر به هیچ عنوان اجازه توسعه جدید یا افزایش ظرفیت در شهرک روی داده نمی‌شود و برای این موضوع نیز فشارهای زیادی وجود دارد.

گاوازنگ؛ آخرین ریه طبیعی زنجان

مدیرکل محیط‌زیست زنجان با اشاره به وضعیت منطقه گاوازنگ گفت: شرق، غرب و جنوب زنجان با استقرار صنایع محدود شده و تنها شمال شهر به‌عنوان یک ریه طبیعی باقی مانده است.

وی افزود: اگر وضعیت توپوگرافی منطقه متفاوت بود، احتمالاً همان‌جا نیز به بارگذاری صنعتی اختصاص پیدا می‌کرد.

او تاکید کرد: گاوازنگ باید به‌عنوان یک فرصت ارزشمند برای شهر حفظ شود، نه اینکه به تهدیدی برای ساخت‌وسازهای بی‌ضابطه تبدیل شود.

نبود سمن‌های فعال زیست‌محیطی در زنجان

موسوی مشکینی با اشاره به ضعف فعالیت تشکل‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در استان گفت: عملاً سمن ثبت‌شده فعال و اثرگذار در حوزه محیط‌زیست در زنجان وجود ندارد.

وی افزود: آنچه امروز به آن امید داریم، حضور دغدغه‌مندان و فعالان واقعی محیط‌زیست است، نه صرفاً تشکل‌های ثبت‌شده‌ای که دیگر فعالیت مؤثری ندارند.

او تاکید کرد: مطالبه‌گری مردمی برای ما بسیار ارزشمند است و مهم‌ترین پشتوانه اداره کل محیط‌زیست، حمایت و همراهی مردم است.

آموزش و فرهنگ‌سازی؛ ضرورتی فراتر از قانون

وی با اشاره به اهمیت آموزش عمومی گفت: حفاظت از محیط‌زیست با فطرت انسان سازگار است، اما متأسفانه گاهی حتی تذکر ساده درباره نریختن زباله نیز با واکنش منفی مواجه می‌شود.

موسوی مشکینی افزود: از تصویب قانون مدیریت پسماند بیش از ۲۰ سال گذشته، اما هنوز وضعیت مدیریت پسماند در شهرها و روستاها رضایت‌بخش نیست.

او با اشاره به همکاری با آموزش‌وپرورش گفت: مدارس سبز، هنرستان‌های محیط‌بانی و برنامه‌های آموزشی در دستور کار قرار دارد، اما نیازمند همراهی گسترده‌تر همه دستگاه‌ها هستیم.

توسعه متوازن؛ مطالبه اصلی محیط‌زیست

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست زنجان تأکید کرد: توسعه استان باید متوازن باشد؛ منابع آب، خاک و هوا محدود هستند و نمی‌توان بی‌ضابطه صنعت، معدن و کشاورزی را گسترش داد.

وی گفت: امروز شاهد توسعه غیرمجاز باغات، فشار بر منابع طبیعی، زمین‌خواری و افزایش تنش آبی هستیم و اگر این روند اصلاح نشود، آرامش و سلامت مردم به خطر خواهد افتاد.

موسوی مشکینی افزود: عاجزانه از دستگاه‌های مسئول می‌خواهم توسعه استان را بر مبنای ظرفیت واقعی سرزمین و نه صرفاً بر اساس آمارهای اقتصادی دنبال کنند، زیرا در نهایت این مردم هستند که باید هزینه توسعه نادرست را بپردازند.

خبرنگار: پوریا محمد بیگی

انتهای پیام