برداشت پررونق، بازار کم‌رمق؛ دغدغه این روزهای سیرکاران طارم

با آغاز فصل برداشت سیر در شهرستان طارم، پیش‌بینی برداشت ۱۸ هزار تن از سطح ۴۵۰ هکتار، نوید سالی پربار را می‌دهد. اما این رونق در مزرعه، در بازار رنگ می‌بازد. نبود سردخانه و قیمت‌گذاری ناعادلانه، کام کشاورزان را تلخ کرده و آنان را نگران آینده تولید محصول طلایی طارم کرده است.

به گزارش پایگاه خبری آوای امروززنجان، با آغاز فصل برداشت محصول سیر در شهرستان طارم، بار دیگر نگاه‌ها به این شهرستان به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم تولید سیر کشور جلب شده است. کیفیت بالای سیر طارم، طعم و عطر منحصربه‌فرد آن و جایگاه ویژه‌اش در بازارهای داخلی و خارجی، این محصول را به یکی از ظرفیت‌های مهم کشاورزی منطقه تبدیل کرده است. با این حال، آنچه این روزها بیش از عطر خوش سیر در فضای طارم پیچیده، قصه تلخ بازار و نگرانی عمیق تولیدکنندگانی است که حاصل یک سال زحمت خود را در برابر قیمت‌های غیرمنصفانه و نبود زیرساخت‌های مناسب، کم‌ارزش می‌بینند.

بر اساس آمار، امسال حدود ۴۵۰ هکتار از اراضی شهرستان طارم به کشت سیر اختصاص یافته و پیش‌بینی می‌شود حدود ۱۸ هزار تن سیر از این مزارع برداشت و روانه بازار شود. این در حالی است که کشاورزان می‌گویند قیمت فروش محصول، با هزینه‌های سنگین تولید و معیشت خانوارهای روستایی هیچ تناسبی ندارد و ادامه این روند می‌تواند انگیزه تولید را در سال‌های آینده به شدت کاهش دهد.

 ظرفیت بزرگ تولید؛ از تأمین نیاز استان تا صادرات

شهرستان طارم سال‌هاست به‌عنوان یکی از پایگاه‌های مهم تولید سیر در کشور شناخته می‌شود. محصول سیر تولیدی طارم علاوه بر تأمین بخش مهمی از نیاز استان زنجان، به سایر استان‌های کشور نیز ارسال می‌شود و حتی راه خود را به بازار کشورهای حاشیه خلیج فارس باز کرده است. این یعنی سیر طارم نه فقط یک محصول محلی، بلکه یک ظرفیت ملی و فراملی است که می‌تواند در توسعه صادرات غیرنفتی و ارزآوری نقش‌آفرینی کند.

به گفته مسئولان و کارشناسان حوزه کشاورزی، بهره‌برداران طارمی با وجود محدودیت‌ها و چالش‌ها، توانسته‌اند با اتکا به دانش بومی، تجربه چندین نسل و اقلیم مناسب منطقه، محصولی با کیفیت و رقابتی تولید کنند. با این حال، نبود سازوکار مناسب برای تنظیم بازار و حمایت عملی از تولیدکننده، باعث شده تا این ظرفیت بزرگ نتواند به‌طور کامل خود را در اقتصاد منطقه نشان دهد.

پیش‌بینی برداشت ۱۸ هزار تن سیر از اراضی طارم، در ظاهر نویدبخش یک سال پربار است، اما وقتی بازار، خرید تضمینی، صنایع تبدیلی و زیرساخت‌های نگهداری همراه این افزایش تولید نشود، «وفور محصول» به جای نعمت، برای کشاورز به تهدید تبدیل می‌شود.

نبود سردخانه؛ حلقه مفقوده زنجیره ارزش سیر طارم

یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که سیرکاران طارمی سال‌هاست با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، نبود سردخانه در شهرستان طارم است. در شرایطی که سیر محصولی قابل نگهداری و مناسب برای عرضه تدریجی به بازار است، نبود واحدهای سردخانه‌ای و بسته‌بندی استاندارد، کشاورزان را مجبور می‌کند محصول خود را بلافاصله پس از برداشت و آن هم در فصلی که عرضه فراوان و قیمت پایین است، به فروش برسانند. نتیجه روشن است:  زنجیره‌ای از ضرر و زیان برای بهره‌برداران و سود ناشی از نوسان قیمت، برای واسطه‌ها و دلالان.

اگر واحدهای سردخانه‌ای و بسته‌بندی تخصصی در طارم ایجاد شود، می‌توان بخش مهمی از این روند ناعادلانه را اصلاح کرد. ذخیره سیر در سردخانه این امکان را فراهم می‌کند که عرضه محصول در بازار، مدیریت شده و در طول سال انجام شود؛ موضوعی که هم از افت شدید قیمت در زمان برداشت جلوگیری می‌کند و هم به کشاورز امکان می‌دهد محصول خود را در زمان مناسب‌تر با قیمت واقعی‌تری به فروش برساند.

علاوه بر این، بسته‌بندی حرفه‌ای و مطابق استانداردهای داخلی و صادراتی، می‌تواند ارزش افزوده قابل‌توجهی برای محصول ایجاد کند و سهم بیشتری از سود نهایی را به جیب تولیدکننده برگرداند.

 قصه تلخ بازار؛ محصول باکیفیت، درآمد ناچیز

آنچه امروز سیرکاران طارمی از آن گلایه دارند، فقط قیمت پایین نیست؛ احساس بی‌پناهی در برابر بازار است. کشاورزان از «قصه تلخ و پرغصه بازار سیر» می‌گویند؛ از این‌که تمام ریسک تولید، افزایش هزینه نهاده‌ها، آب، کارگر و حمل‌ونقل را آن‌ها به دوش می‌کشند، اما در نهایت بخش عمده سود در حلقه واسطه‌گری گم می‌شود.

محصولی که با سختی فراوان، از کاشت تا برداشت، مراقبت می‌شود، هنگام فروش چنان زیر فشار نبود زیرساخت و نظام عادلانه خرید قرار می‌گیرد که کشاورز گاه ناچار است آن را فقط برای تأمین حداقلی هزینه‌ها بفروشد.

حمایت از سیر طارم، تنها حمایت از یک محصول نیست؛ حمایت از معیشت صدها خانواده روستایی، حفظ اشتغال، جلوگیری از مهاجرت و صیانت از ظرفیت صادراتی کشور است. ایجاد سردخانه، توسعه صنایع بسته‌بندی و فرآوری، و طراحی سازوکارهای حمایتی و خرید منصفانه، می‌تواند قصه تلخ بازار سیر را به روایتی امیدوارکننده از توسعه متوازن و حمایت واقعی از تولید داخلی تبدیل کند.

سیر طارم امروز، در نقطه‌ای ایستاده که بین «فرصت بزرگ» و «تهدید جدی» در نوسان است؛ انتخاب اینکه کدام سرنوشت برای آن رقم بخورد، بیش از هر چیز در گرو تصمیم‌ها و اقدام‌های عملی برای تکمیل زنجیره ارزش این محصول است.

انتهای پیام