چنگ زدن به سرمایه‌های فرهنگی تنها راه برون‌رفت از بن‌بست‌های توسعه‌ای

یک جامعه‌شناس، محقق و استاد دانشگاه گفت: تنها راه برون‌رفت از بن‌بست‌های توسعه‌ای منطقه، چنگ زدن به سرمایه فرهنگی مانند حکیم هیدجی است.

به گزارش پایگاه خبری آوای امروز اصغر مهاجری در آیین رونمایی از پوستر کنگره ملی بزرگداشت حکیم هیدجی، با اشاره به اهمیت تداوم و اصالت این رویداد فرهنگی، اظهار کرد: اصالت، عمق و رویکرد علمی این کنگره همچنان باید مدنظر باشد.

وی با بیان اینکه اندیشه‌های حکیم هیدجی به‌روز نشده و منابع غنی علمی از آثار او تولید نشده است، گفت: حکیم هیدجی در فضای دانشگاهی و فکری ما بازتولید نشده است.

این جامعه‌شناس با انتقاد از سطح نگاه به حکیم هیدجی، تصریح کرد: برای من بسیار دشوار است که درباره حکیم هیدجی در سطح شهرستان یا حتی استان صحبت کنم. سطح این شخصیت، ملی و فراملی است. معتقدم برخی چهره‌هایی که در سطح بین‌الملل برایشان همایش برگزار می‌شود، قابل قیاس با حکیم هیدجی نیستند.

مهاجری با اشاره به اینکه پس از برخی نشست‌های ارزشمند گذشته، اقدامات شایسته‌ای در شأن این حکیم انجام نشده است، گفت: حتی در حوزه رسانه، تولید یک ژانر رسانه‌ای یا یک سریال فاخر نیز در شأن مرحوم حکیم هیدجی انجام نشده و این خود نوعی کوتاهی است.

او به تعریف جدید فرهنگ پرداخت و افزود: برخلاف تصور رایج که فرهنگ را سرمایه‌ای دیر‌بازده می‌داند، بر اساس تعریفی که از سال ۱۳۸۱ و با استناد به رویکردهای بانک جهانی و صندوق‌های توسعه‌ای دنبال کرده‌ام، فرهنگ نقدترین و فوری‌ترین سرمایه در کنار سرمایه اقتصادی، اجتماعی، انسانی و تکنولوژیک است.

این استاد دانشگاه با اشاره به اجرای ده‌ها پروژه ملی و شهری، تصریح کرد: رسانه‌ها به‌عنوان بخش مهمی از سرمایه فرهنگی، بدون هزینه‌های سنگین، به‌صورت فوری تولید ارزش می‌کنند و می‌توانند با افزایش سواد رسانه‌ای، از بروز پیامدهای منفی و اتلاف منابع در پروژه‌ها جلوگیری کنند.

مهاجری با اشاره به نقش رسانه در مقابله با فساد، خاطرنشان کرد: برای مقابله با فساد، از رسانه به‌عنوان یک عامل مؤثر و سرمایه فرهنگی بهره گرفته شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد فرهنگ و رسانه، ابزارهای راهبردی توسعه هستند.

این جامعه‌شناس، محقق و استاد دانشگاه، در ادامه سخنان خود با اشاره به نقش راهبردی فرهنگ در توسعه، اظهار کرد: به محض آنکه سرمایه فرهنگی فعال می‌شود، حتی زودتر از سرمایه اقتصادی سوددهی دارد. یکی از اشتباهات راهبردی که متأسفانه در کشور ما رخ داده و پس از دولت‌محوری تشدید شده، نادیده گرفتن سرمایه فرهنگی است؛ نتیجه آن نیز فقر ساختاری است که امروز با آن مواجه هستیم.

وی افزود: برای درمان فقر، سرمایه اقتصادی به‌تنهایی پاسخگو نیست. تنها راه، سرمایه فرهنگی است. امروز دیگر نظریه «ماهی دادن» پاسخگو نیست، بلکه باید توان ماهی‌گیری را از مسیر فرهنگ ایجاد کرد. در رویکردهای جدید توسعه محلی و سرزمینی، توسعه‌ای پایدار است که از مسیر فرهنگ محقق شود.

این استاد دانشگاه با اشاره به تجربیات اجرایی خود در پروژه‌های ملی و بین‌المللی تصریح کرد: زمانی که پروژه‌های فقرزدایی یا مدیریت مشارکتی شهری در سطح جهانی در ایران اجرا می‌شد، شرط اصلی آن، انجام پیوست فرهنگی و اجتماعی پیش از اجرای پروژه بود؛ همان موضوعی که مقام معظم رهبری نیز بر آن تأکید دارند. بدون پیوست فرهنگی، پروژه‌های عمرانی و اقتصادی نه‌تنها توسعه نمی‌آورند، بلکه جز فساد، نتیجه‌ای نخواهند داشت.

مهاجری با اشاره به شرایط منطقه‌ای، گفت: بی‌تعارف باید گفت ابهر، هیدج و خرم‌دره علی‌رغم قرار گرفتن در خواناترین کریدور ارتباطی کشور، یعنی دالان جنوب به شمال و اروپا، از محروم‌ترین و بن‌بست‌ترین مناطق هستند. این بن‌بست، محصول تصمیمات سیاسی اشتباه است و شکستن آن با روش‌های صرفاً سیاسی ممکن نیست.

وی افزود: تنها راه برون‌رفت از بن‌بستی که برای این منطقه زرخیز و استراتژیک ایجاد شده، چنگ زدن به سرمایه‌های فرهنگی است. سرمایه‌های فرهنگی چون حکیم هیدجی امروز هم می‌توانند نجات‌بخش باشند، به شرط آنکه مرزهای جغرافیایی، اجتماعی و فرهنگی محدودکننده شکسته شود.

این جامعه‌شناس تأکید کرد: این نشست، نشستی در سطح شکستن مرزهای بن‌بست منطقه‌ای بود. اگر قرار است سلطانیه ثروتمند از فقر ساختاری رها شود و اگر قرار است ظرفیت انسانی و تکنولوژیک شهرستان‌های ابهر و خرم‌دره از بن‌بست سیاسی نجات پیدا کند، ما آزموده‌ایم که راهکار، سیاسی نیست؛ تنها راهکار، فرهنگی است.

مهاجری ادامه داد: در حوزه فرهنگ باید به سرمایه‌های نمادین، هویت‌بخش و معرفتی تکیه کنیم؛ سرمایه‌هایی که نه‌تنها به یک شهر، یک استان یا حتی یک منطقه، بلکه به کشور در سطح بین‌المللی هویت می‌دهند.

وی متذکر شد: در میان چهار نوع معرفت مطرح در جهان شامل معرفت دینی، معرفت شهودی ـ عرفانی، معرفت فلسفی و معرفت دانشی، معرفت عرفانی بی‌مرزترین نوع معرفت است و حکیم هیدجی، بی‌تعارف، یکی از برجسته‌ترین چهره‌های این حوزه است.

این محقق تأکید کرد: در لابه‌لای آثار حکیم هیدجی، مبانی معرفتی عمیقی نهفته است که می‌تواند بر سرمایه‌های سیاسی و اقتصادی قالب شود و رشد واقعی ایجاد کند. من آماده‌ام در جمع‌های تخصصی نشان دهم که چگونه می‌توان از فرهنگ، ثروت تولید کرد؛ پیش از آنکه پروژه‌های صرفاً اقتصادی به نتیجه برسند.

انتهای پیام